Har kimdan bir narsani o'rganish mumkin. Defektolog - maxsus bolalar bilan ishlash haqida
Bolaning rivojlanishiga oilaning hissasi katta rol o'ynaydi. Bolani to'liq moslashtirishga qanday qarashlar to'sqinlik qiladi?
Ko'pincha haddan tashqari g'amxo'rlik to'sqinlik qiladi. Ota-onalarda bola uchun juda ko'p qo'rquvlar mavjud. Ko'pchilik atrofidagilar uni e'tiborsiz qoldirishidan qo'rqadi va kattalar uni "himoya qopqog'i" bilan o'rab olishadi.
Demak, cheksiz sevgi kichkina insonning rivojlanishiga to'siq bo'ladimi? U muloqot qilishni o'rganmaydi, motivatsiyadan mahrum bo'ladi, irodasini rivojlantirmaydi.
Ha, agar ko'r-ko'rona sevgi haqida gapiradigan bo'lsak, u bolalar uchun foydali emas. Masalan, ota-onalar doimiy ravishda bola uchun hamma narsani qilib berganlarida, ular ayiqcha xizmatini ko'rsatadilar. Ular o'zlaridan keyin bola qanday yashashi haqida o'ylashadi, lekin bu faqat o'ylar darajasida qoladi. Bunday bolalar bilan esa, aksincha, sog'lom bolalarga qaraganda ko'proq qat'iylik talab qilinadi. Oddiy bolalar ko'plab ko'nikmalarni o'z-o'zidan o'rganadilar, ammo rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarni maxsus o'rgatish kerak.
Defektologiyada shunday tamoyil bor - pedagogik optimizm. Bu har bir bola nimadir o'rganishi mumkinligi haqida. Bu majburiy ravishda maktab dasturi bo'yicha bilimlar emas. U ijtimoiy ko'nikmalarni, hayotiy malakalarni o'rganishi mumkin.
Ba'zan ota-onalarning qo'llari tushadi - ular bolasi bilan shug'ullanadilar, lekin mexanik ravishda, olovsiz: jiddiy o'zgarishlar mumkinligiga ishonmaydilar.
Tamoyil kattalar bilan ishlashda ham yordam beradi. Men insultni boshdan kechirgan odamlarda nutqni tiklash bilan shug'ullanaman. Bir keksa ayol (ko'p bolali ona va kasallikdan oldin juda faol) bilan uzoq vaqt natija bo'lmadi. Men uning bolalaridan so'radim - davom etamizmi. Ular tasdiq javob berishdi. Vaqt o'tishi bilan sakrash yuz berdi. Tana imkoniyatlari biz o'ylagandan ko'ra kattaroq.
Nogiron bolalari bo'lgan juftliklarning tez-tez ajrashishining sababi nimada?
Menda statistika yo'q, lekin amaliyotda ko'rganimdek, ko'pchilik onalar rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarni yolg'iz tarbiyalashadi. Balki bu otalarning javobgarlikni o'z zimmalariga olishdan qo'rqishlaridir.
Ammo otalar bilan gaplashganimda, ular ko'pincha bola emas, balki xotini bilan munosabatlar ekanligini aytishadi. Ha, afsuski, ko'pincha muammo shundaki, ayol deyarli butun vaqtini kasal bolasiga bag'ishlay boshlaydi, hayotning boshqa tomonlarini unutadi. Shuni yodda tutish kerakki, bunday bolani tarbiyalash sprint emas, balki marafon. Agar boshqa resurslar, oilaning boshqa a'zolari va o'zingiz haqida o'ylamasangiz, tezda charchab qolishingiz mumkin.
Ko'pincha bolaning kasalligi haqidagi xabar ota-onalarga to'satdan keladi. Ba'zan ona bu haqda tug'ruqxonada bilib oladi. Bu paytda bola uchun qanday imkoniyatlar borligini, shaharda bu bolalarning rivojlanishi bilan shug'ullanadigan markazlar haqida aytib beradigan mutaxassis kerak. Men ishonganman, diagnozni mutaxassis aytishi kerak. Ammo doimiy ravishda ota-onalar "bilmasdim", "eshitmaganman" degan holatlarga duch kelaman va bolaning rivojlanishi uchun eng yaxshi vaqt o'tib ketgan.
Va voyaga etgan hayotda, masalan, engil aqli zaiflikka ega bo'lgan bolalar uchun nima kutmoqda?
Agar engil darajadagi aqli zaiflikka ega bo'lgan bolalar haqida gapiradigan bo'lsak, bugungi kunda maktablar bunday bolalarni moslashtirishga emas, balki ijtimoiy integratsiyasiga qaratilgan. Natijada, ko'pchilik jamiyatga to'liq integratsiyalashgan. Vizual ravishda ular oddiy bolalardan farq qilmaydi, voyaga etgach, oila quradilar, ishchi kasblarni o'zlashtiradilar.
Aqliy rivojlanishida nuqsoni bo'lmagan, lekin o'qishda qiynalayotgan maktab o'quvchisining ota-onalariga nima maslahat berasiz?
Unga dangasa demang. Barcha bolalar dastlab o'rganishga moyil bo'lishadi va agar bola istamasa, demak, unga nimadir bo'lmayapti. O'sha nimadirni topish kerak. Balki u hali psixofiziologik parametrlari bo'yicha maktabga tayyor emas. Neyropsixologlar, nevrologlar, defektologlar bu muammolarni bartaraf etishga yordam berishadi, eng muhimi - mutaxassislarga iloji boricha erta murojaat qilish. Masalan, 10 yoshdan boshlab ko'plab muammolarni bartaraf etish qiyinroq, lekin mumkin.
Defektologga ishonish mumkinligini qanday aniqlash mumkin?
Ota-ona ham defektologning bola bilan qanday muloqot qilishini, mashg'ulotlarni qanday o'tkazishini ko'rib, o'zining intuitiv darajasini baholashi mumkin. Internetda sharhlarni ko'rishni maslahat beraman. Eng samarali qidiruv yo'llaridan biri - og'zaki tavsiyalar, ya'ni ota-onalarning tavsiyalari.